Fərdi şirkət nədir, necə yaradılır və tələb olunan sənədlər hansılardır?

Fərdi şirkətlər adətən fərdi sahibkarlar tərəfindən üstünlük verilən, həm təkbaşına, həm də bir neçə ortaq tərəfindən yaradıla bilən biznes növüdür. Fərdi şirkətdə ortaq öz paylarını ötürmək və ya satmaq istədikdə bu əməliyyat yalnız bütün ortaqların razılığı ilə həyata keçirilə bilər. Ortaqlıq payının ötürülməsi kimi məsələlər bəzən qarışıqlığa səbəb ola bilər. Buna görə də fərdi şirkətlər adətən bir nəfər tərəfindən yaradılır. Fərdi şirkətin təsisçisi və ya ortaqları hüquqi baxımdan fiziki şəxs hesab olunurlar. Onlar şirkətlə bağlı bütün borclara görə şəxsi əmlakları ilə məsuliyyət daşıyırlar.

Fərdi şirkət necə yaradılır? Tələb olunan sənədlər hansılardır?

Fərdi şirkətin yaradılması prosesi vergi idarəsindən başlayır. Buna görə də ilk növbədə tələb olunan sənədləri toplamağa başlamalısınız. Şirkətin yaradılması üçün müraciəti şəxsən edə və ya maliyyə müşaviri ilə razılaşaraq əməliyyatların sizin adınızdan həyata keçirilməsini təmin edə bilərsiniz. Vergi idarəsi tərəfindən təyin olunan müfəttişlərin yoxlamasından sonra uyğun şərtlər təmin edildikdə şirkətinizi bir neçə gün ərzində yarada bilərsiniz.

Məsələn, elektron ticarət sahəsində fəaliyyət göstərəcək şəxslər şirkət yaratmaq üçün bir neçə mərhələdən keçməlidirlər. Siz də elektron ticarətə başlamaq istəyir, lakin ödəniş və bank kimi maliyyə məsələlərinin yükünü üzərinizə götürmək istəmirsinizsə, təqdim etdiyimiz həlləri nəzərdən keçirə bilərsiniz. Başlanğıc və peşəkar kimi müxtəlif səviyyələrdəki elektron ticarət proqram təminatı paketlərimizi 30 gün ödənişsiz sınaqdan keçirə və təqdim etdiyi fürsətləri kəşf edə bilərsiniz.
Fərdi şirkət yaratmağın mərhələləri aşağıdakı kimi sıralana bilər:

• Təsisçinin şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti, yaşayış yeri məlumatları ilə yanaşı, imza sirkulyarı və imzanın qeydiyyatı haqqında bəyannamə kimi sənədlər hazırlanır.
• Şirkətin qeydiyyatı həyata keçirilir.
• Şirkətə aid vergi hesab nömrəsinin alınması üçün müraciət edilir.
• Şirkətin hüquqi prosesləri üçün tələb olunan dəftərlər alınır və notarius tərəfindən təsdiqlənir.
• Yoxlama protokolu hazırlanır.
• Vergi hesab nömrəsi alındıqdan sonra həm vergi lövhəsi, həm də kassa aparatı lövhəsi alınır.
• Biznes proseslərində istifadə olunacaq xərc qəbzi, təhvil-təslim qaiməsi və fakturalar hazırlanır.
• Müvafiq ticarət palatasında qeydiyyat aparılır və reyestr qəzetində elan verilir.
• İş yerinin açılması və fəaliyyəti üçün lisenziya alınır.
• SGK və ya BAĞ-KUR əməliyyatları tamamlanır.

Fərdi şirkətin yaradılması proseslərini vergi idarəsinə getmədən e-Devlet üzərindən də həyata keçirmək mümkündür.

Fərdi şirkət növləri hansılardır?

Fərdi şirkət ortaqlığın və şəxsi məsuliyyətin ön planda olduğu şirkət növüdür. Türk Ticarət Qanununa görə fərdi şirkətin iki növü mövcuddur. Bunlar:

Kollektiv şirkət: Ən azı iki fiziki şəxs tərəfindən yaradıla bilən şirkət növüdür. Kollektiv şirkətin ən mühüm xüsusiyyəti ortaqların şirkəti bərabər səviyyədə idarə etmək səlahiyyətinə malik olmasıdır. Lakin şirkət müqaviləsi və ya səs çoxluğu ilə idarəetmə səlahiyyəti müəyyən ortaqlara ötürülə bilər.

Adi komandit şirkət: Ən azı iki nəfər tərəfindən yaradılan şirkət növüdür. Bu şirkət növündə komandit ortağın məsuliyyəti məhdudiyyətsizdir və yalnız fiziki şəxslərdən ibarət ola bilər. Komanditar ortaqlar isə məhdud məsuliyyət daşıyırlar və həm fiziki, həm də hüquqi şəxslərdən ibarət ola bilərlər.

Fərdi şirkət açmağın xərci nə qədərdir?

2023-cü ildə fərdi şirkət yaratmağın xərci müxtəlif amillərdən asılı olaraq dəyişə bilər. Ümumi xərc təxmini aparmaq üçün aşağıdakı təfərrüatları nəzərdən keçirə bilərsiniz.

Notariat əməliyyatları

• Fərdi imza bəyannaməsinin xərci 272 ilə 395 TL arasında dəyişə bilər.
• Mühasib üçün etibarnamənin xərci 490 ilə 520 TL arasında dəyişə bilər.

Maliyyə müşavirinin xidmət haqqı

• İş yerinin açılması xidmətinin xərci 500 ilə 850 TL arasında dəyişə bilər.

Fərdi şirkətin yaradılması xərcləri biznes qurmaq qərarınızı planlaşdırarkən nəzərə almalı olduğunuz mühüm amillərdəndir. Fərdi şirkət yaradarkən yerli qaydalara və vergilərə də tabe olacağınız üçün maliyyə müşaviri ilə əməkdaşlıq etməyiniz tələb oluna bilər.

Fərdi şirkət yaratmaq üçün tələb olunan sənədlər hansılardır?

Fərdi şirkət yaratmaq üçün tələb olunan sənədlər yaradılma prosesinin düzgün və problemsiz şəkildə irəliləməsi baxımından həyati əhəmiyyət daşıyır. Şirkət yaratmaq üçün tələb olunan sənədlərin ətraflı siyahısı aşağıdakı kimidir:

• Vergi idarəsinə müraciət forması: Müvafiq vergi idarəsindən və ya internet üzərindən əldə edilə bilən müraciət forması tam və düzgün şəkildə doldurulmalıdır.
• Şəxsiyyət vəsiqələrinin surətləri: Şirkət sahibinin və varsa digər ortaqların şəxsiyyət vəsiqələrinin 2 ədəd surəti tələb olunur.
• Şəxsiyyət vəsiqəsi üçün fotoşəkillər: Şirkət sahibinin və varsa hər bir ortağın 2 ədəd fotoşəkli tələb olunur.
• Notariusdan alınmış imza bəyannamələri: Şirkət sahibi və varsa hər bir ortaq notariusdan alınmış 2 ədəd imza bəyannaməsi təqdim etməlidir.
• Yaşayış yeri haqqında arayışlar: Şirkət sahibi və varsa hər bir ortaq 2 ədəd yaşayış yeri haqqında arayış təqdim etməlidir.
• İcarə müqaviləsi və ya çıxarışın surəti: İş yeriniz icarəyə götürülübsə, icarə müqaviləsinin surəti və ya iş yerinin sizə məxsus olduğunu göstərən çıxarışın surəti təqdim edilməlidir.
• Etibarnamə (istəyə bağlı): Müraciətin mühasib və ya mütəxəssis tərəfindən edilməsinə üstünlük verirsinizsə, həmin şəxsin səlahiyyətləndirildiyini göstərən etibarnamə təqdim etməlisiniz.

Fərdi şirkətin aylıq xərcləri hansılardır?

Fərdi şirkətin aylıq sabit xərcləri biznesin müntəzəm fəaliyyəti üçün vacibdir və aşağıdakıları əhatə edir:

İcarə xərcləri: İş yeriniz icarəyə götürülübsə, aylıq icarə məbləğinizin %20-si stopaj kimi ödənilməlidir. Bu xərclər iş yerinizin mülkiyyət şərtlərindən asılı olaraq dəyişə bilər.

BAĞ-KUR ödənişləri: Fərdi şirkətlər BAĞ-KUR sisteminə bağlı şəkildə fəaliyyət göstərir. 2023-cü ildən etibarən ən aşağı aylıq BAĞ-KUR ödənişinin məbləği 3.452,76 TL-dir. Bu məbləğ sığorta və sosial təminatın təmin edilməsi məqsədilə ödənilməlidir.

Damğa vergisi: Hər bəyannamə təqdim edildikdə ödənilən damğa vergisi biznesinizin maliyyə hesabatlarını hazırlamaq və səlahiyyətli qurumlarla paylaşmaq üçün tələb olunur. Məsələn:

• ƏDV bəyannaməsi (hər ay ödənilir) 194,60 TL
• Muhtasar bəyannamə (üç ayda bir ödənilir) 230,70 TL
• Müvəqqəti gəlir bəyannaməsi (üç ayda bir ödənilir) 194,00 TL
• Gəlir vergisi bəyannaməsi (illik ödənilir) üçün 294,90 TL damğa vergisi ödənilir.

Mühasib xidmət haqları: Biznesinizin maliyyə əməliyyatlarını izləmək və bəyannamələri hazırlamaq üçün mühasibə ödəniş etməlisiniz.

Bu sabit xərclər fərdi şirkətinizin hüquqi tələbləri və müntəzəm fəaliyyəti üçün vacibdir. Bundan əlavə, biznesinizin ölçüsünə, fəaliyyətinə və yerli qaydalara görə fərqlənə bilər.

Fərdi şirkət üçün vergi dərəcələri

Fərdi şirkətin vergi qaydaları biznesinizin illik gəlirinə görə dəyişir. Gəliriniz artdıqca ödəməli olduğunuz vergi dərəcəsi də artır. Biznesinizin ölçüsü və gəlir vəziyyəti vergi öhdəliklərinizi formalaşdırır. 2023-cü ildən etibarən fərdi şirkətlərə tətbiq olunan vergi dərəcələri aşağıdakı kimidir:

• 70.000 TL-yə qədər olan gəlirlərinizə %15 dərəcəsində vergi tətbiq edilir.
• 70.000 TL ilə 150.000 TL arasındakı gəlirlərinizin 70.000 TL-lik hissəsi üçün 10.500 TL sabit vergi ödəyirsiniz, qalan hissə %20 dərəcəsində vergiyə cəlb edilir.
• 150.000 TL ilə 370.000 TL arasındakı gəlirlərinizin 150.000 TL-lik hissəsi üçün 26.500 TL sabit vergi ödəyirsiniz, qalan hissə %27 dərəcəsində vergiyə cəlb edilir.
• Əməkhaqqı gəlirlərinizdə 550.000 TL ilə 1.900.000 TL arasındakı gəlirlərinizin 150.000 TL-lik hissəsi üçün 26.500 TL sabit vergi ödəyirsiniz, qalan hissə %27 dərəcəsində vergiyə cəlb edilir.
• 1.900.000 TL ilə 1.900.000 TL-dən artıq olan gəlirlərinizin 370.000 TL-lik hissəsi üçün 85.900 TL sabit vergi ödəyirsiniz, qalan hissə %35 dərəcəsində vergiyə cəlb edilir.
• Əməkhaqqı gəlirlərinizdə 1.900.000 TL ilə 1.900.000 TL-dən artıq olan gəlirlərinizin 550.000 TL-lik hissəsi üçün 134.500 TL sabit vergi ödəyirsiniz, qalan hissə %35 dərəcəsində vergiyə cəlb edilir.
• 1.900.000 TL-dən artıq olan gəlirlərinizin 1.900.000 TL-dən artıq olan 1.900.000 TL-lik hissəsi üçün 621.400 TL sabit vergi ödəyirsiniz, qalan hissə %40 dərəcəsində vergiyə cəlb edilir.
• Əməkhaqqı gəlirlərinizdə 1.900.000 TL-dən artıq olan gəlirlərinizin 1.900.000 TL-dən artıq olan 1.900.000 TL-lik hissəsi üçün 607.000 TL sabit vergi ödəyirsiniz, qalan hissə %40 dərəcəsində vergiyə cəlb edilir.

Bu vergi dərəcələri biznesinizin illik gəlirini əks etdirir və ödəməli olduğunuz vergi dərəcələrini müəyyən edir. Gəliriniz artdıqca ödəyəcəyiniz vergi də artır.

Əlaqəli məzmun: Elektron ticarətdə vergi güzəşti | Gəlirinizi artıracaq yeni dövr

Fərdi şirkət yaratmağın üstünlükləri

Fərdi şirkət yaratmağın bir çox üstünlüyü var. Bu üstünlüklər aşağıdakı kimi sıralana bilər:

1. Gəlirə əsaslanan pilləli vergi sistemi

Fərdi şirkətlərə tətbiq olunan pilləli vergi sistemi biznesinizin ölçüsünə və gəlirinizə görə dəyişir. Bu tətbiq aşağı gəlirə malik kiçik bizneslərin daha az vergi ödəməsini təmin edir. Beləliklə, biznesinizi böyütmək və inkişaf etdirmək imkanınız daha çox olur.

2. Aşağı yaradılma xərci

Fərdi şirkətin yaradılması xərci digər şirkət növləri ilə müqayisədə daha aşağıdır. Beləliklə, biznesinizə başlamaq istədikdə daha az sərmayəyə ehtiyacınız olur.

3. Sürətli yaradılma

Fərdi şirkət 2 iş günü ərzində fəaliyyətə başlaya bilər. Digər şirkət növləri ilə müqayisədə biznes fəaliyyətinə daha sürətli başlamaq üstünlüyü əldə edirsiniz.

4. Bağlanma rahatlığı

Fəaliyyətinizi dayandırmaq istədikdə fərdi şirkətin bağlanması əməliyyatlarını yalnız 1 gün ərzində tamamlaya bilərsiniz. Bu tətbiq biznesinizin fəaliyyətinin dayandırılmasını asanlaşdırır.

5. Aşağı dəftər təsdiqi haqları

Fərdi şirkətlərin dəftərlərinin təsdiqi üçün ödənilən haqlar adətən daha aşağıdır. Beləliklə, biznes xərcləriniz azalır.

6. Aşağı mühasib xidmət haqları

Fərdi şirkətlərin mühasib və ya maliyyə müşaviri xidmət haqları adətən daha aşağıdır. Bu da biznesin idarə edilməsi üçün daha az xərc tələb olunduğu deməkdir.

Fərdi şirkət yaratmağın çatışmazlıqları

Fərdi şirkət yaratmağın bəzi çatışmazlıqları da var. Şirkət yaradarkən bu çatışmazlıqları nəzərə almaq istəyə bilərsiniz. Fərdi şirkət yaratmağın çatışmazlıqları aşağıdakılardır:

1. Pilləli vergi sistemi

Fərdi şirkətlərdə gəliriniz artdıqca vergi dərəcəsi də artır. Digər şirkət növlərində sabit %20 vergi dərəcəsi tətbiq olunduğu halda, fərdi şirkətlərdə gəlirinizə görə %20 ilə %40 arasında dəyişən pilləli vergi sistemi mövcuddur. Bu, yüksək gəlirli bizneslərin daha çox vergi ödəməsinə səbəb ola bilər.

2. Nüfuz fərqi

Banklar və maliyyə təşkilatları adətən digər şirkət növlərini, xüsusilə məhdud məsuliyyətli şirkətləri daha yüksək nüfuza malik hesab edirlər. Bu vəziyyət kredit müraciətlərinin və virtual POS təsdiqlərinin daha sürətli və asan şəkildə həyata keçirilməsinə səbəb ola bilər. Fərdi şirkətlər maliyyə baxımından daha çox təminat təqdim edə bilmədikləri üçün bəzən bu mövzuda əlverişsiz vəziyyətdə ola bilərlər.

Elektron ticarət üçün fərdi şirkət yaratmaq lazımdır, lakin fiziki ofisə ehtiyac yoxdur. Xüsusilə biznesinizə uyğun elektron ticarət proqram təminatı əldə etmisinizsə, fəaliyyətinizi evinizdən belə asanlıqla idarə edə bilərsiniz. T-Soft olaraq elektron ticarətdə fəaliyyətinizi daha sürətli, daha asan və daha etibarlı şəkildə həyata keçirə bilməyiniz üçün müxtəlif paket seçimləri ilə həllərimizi təqdim edirik. Kampaniyaların idarə edilməsindən çoxdilli seçimlərə, təhlükəsizlik infrastrukturundan ödəniş sistemlərinə, axtarış sistemlərinin optimallaşdırılmasından təchizatçı idarəetməsinə və marketpleys inteqrasiyasına qədər bir çox üstünlüyü təcrübədən keçirə biləcəyiniz proqram təminatı həllərimiz üçün bizimlə əlaqə saxlaya bilərsiniz. Minlərlə brendin həll tərəfdaşı olan infrastrukturumuzla hər zaman ən yaxşı nəticəyə çata bilərsiniz.